امامان مىدانستند و بويژه در بخش احاديث فقهى تكيه اصلى خود را بر اين كتاب مىگذاشته‌اند ، ولى در عين حال احاديث اين كتاب را مورد نقادى فقهى ، اصولى و رجالى قرار مىدادند . آنان همواره بر اين امر تأكيد داشته‌اند كه احاديث كتاب‌هاى اربعه حديثى و از جمله كتاب الكافى نيز مىبايست مورد دقت‌هاى رجالى و ارزيابى كارشناسانه فقهى قرار بگيرند و نمىتوان از « قطعى الصدور » بودن آنها سخن گفت « 1 » در همين ارتباط آنان به ضعيف بودن و يا دست‌كم غير صحيح بودن شمارى از احاديث كتاب الكافى حكم كرده‌اند و بدين وسيله نظريهء حجيت تمامى احاديث كتاب الكافى را كه به ويژه از سوى اخباريان طرح مىشده است ، رد كرده‌اند « 2 » به همين دليل هم پاره‌اى از عالمان امامى به وجود احاديث ضعيف و يا دست‌كم غير صحيح ، از نقطه‌نظر شيوه متأخران در زمينه تقسيم احاديث « 3 » در كتاب الكافى اشاره كرده و انواع چهارگانه حديث را از ديدگاه شيوه ياد شده ، در اين كتاب برشمرده‌اند . « 4 » در مقابل ، اخباريان كه با توجه به مبانى خاص خود در زمينه حجيت منابع چهارگانه فقه شيعى ( كتاب خدا ، سنت / حديث ، عقل و اجماع ) رويكردى متفاوت نسبت به حديث در مقايسه با اصوليان شيعى داشته‌اند و احاديث را منبع اصلى حجيت فقهى مىدانند ، بر صحت و « قطعى الصدور » بودن احاديث متون « اصول » و كتاب‌هاى اصلى حديثى اماميه و يا دست كم كتب اربعه و از جمله كتاب الكافى تأكيد كرده‌اند « 5 » و

--> ( 1 ) . نك : بهبهانى ، الفوائد الحائرية ، چاپ شده ضمن رجال الخاقانى ، ص 210 - 218 . ( 2 ) . نك : سيد محمد مجاهد ، مفاتيح الأصول ، ص 334 ؛ خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 92 . ( 3 ) . براى شيوه متأخران و اقسام چهارگانه حديث نزد آنها ، نك : شهيد الثانى ، الدراية فى علم مصطلح الحديث ، مطبعةالنعمان ، نجف اشرف ، ص 19 - 24 ؛ عاملى ، حسين بن شهاب الدين ، هداية الابرار ، ص 109 . ( 4 ) . مانند فخر الدين طريحى ( درگذشته 1085 ق ) ، جامع المقال ، ص 193 ؛ يوسف بحرانى ( درگذشته 1186 ق ) ، لؤلؤة البحرين ، ص 394 به نقل از برخى مشايخ خود ؛ محمد مهدى بحر العلوم ، رجال السيد بحر العلوم ، ج 3 ، ص 331 ؛ محمد بن سليمان تنكابنى ( درگذشته 1310 ق ) ، قصص العلماء ، ص 420 ؛ آغا بزرگ طهرانى ، الذريعة ، ج 17 ، ص 245 . طريحى مىنويسد كه از مجموع 16199 حديث الكافى ، تعداد صحيح 5072 و تعداد حَسَن 144 و موثَّق 1118 وقوى 302 وضعيف 9485 حديث است . ( 5 ) . نك : استرابادى ، الفوائد المدنية ، چاپ سنگى تهران ، 1321 ق ، ص 181 - 183 ؛ عاملى ، حسين بن شهاب الدين ( درگذشته 1076 ق ) ، هداية الابرار إلى طريق الائمة الاطهار ، مطبعة النعمان نجف اشرف ، 1396 ق ، ص 56 ، 82 - 85 ؛ فيض كاشانى ، الوافى ، چاپ سنگى ايران ، 1328 ق ، ج 1 ، ص 11 ؛ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، بيروت ، دار احياء التراث العربى ، 1391 ق ، ج 20 ، ص 62 - 65 و ص 96 و 104 ؛ بحرانى ( ت 1186 ق ) ، الحدائق الناضرة ، تحقيق محمد تقى ايروانى ، نجف ، مطبعة النجف ، 1376 ق ، ج 1 ، ص 15 - 24 . اخباريان در عين حال به اظهارات كلينى و شيخ صدوق در مقدمه الكافى و من لا يحضره الفقيه و عقيده‌اى كه آنان نسبت به احاديث وارد شده در اين دو كتاب ابراز داشته و آنها را « حجت » و يا مبناى عمل فرض كرده‌اند ، استناد مىكنند تا ادعاى خود را اثبات نمايند ؛ نك : فيض كاشانى ، الوافى ، ج 1 ، ص 11 ؛ محمد تقى مجلسى ، لوامع صاحبقرانى ، مقدمة ، فائدة 1 / 11 ؛ براى نقد اين شيوه از سوى اصوليان ، نك : كاشف الغطاء ، كشف الغطاء ، ايران ، مطبعة محمد باقر ، 1371 ق ، مبحث 48 ؛ خوئى ، معجم رجال الحديث ، المدخل ، ج 1 ، ص 103 - 104 .